Runner-descending-titov-vrv

„GO BEYOND YOUR LIMITS“ – Сања Николовска Најдовски

Уште од дете спортував рекреативно, сакав да одам на тренинзи, да учам нови работи. На осумнаесет години почнав да возам велосипед на планина, возев скоро на секоја тура во Македонија, понекогаш се пријавував и на трки во хоби категорија. Прв пат почнав да трчам во 2015 година, прва трка на 5км – Скопски Маратон, пробував да изгубам некое кило. Во исто време колешка од факултет – Кате (тери) – ми кажуваше дека оди на планински трчанки, за мене тоа беше невозможно, тешко ми беше трчањето на кеј, не можев да замислам да трчам на планина. Полесно ми беше со велосипед, а и некако повеќе километри можев да поминам, повеќе места да видам.

biking-at-the-mountain

Така мислев се додека еден пролетен ден на Водно во 2016 година ме сретнаа колешката која беше член на ТРЕКС и останатите девојки од тимот кои ме разубедуваа да се пријавам на Крали Марко Треилс – планинска трка која ја организира ТРЕКС во Прилеп. После некој месец решив дека сакам да пробам да се подготвам за трката која е во должина од 31км со 1850 D+ искачување, сакав да видам дали можам да издржам. Подготовките траеја отприлика три месеци, со дотогашното мое „искуство” во трчање сакав само да ја завршам трката. И успеав. Една година подоцна станав и член на клубот ТРЕКС. Со нив знаеме да си направиме убави заеднички дружби и тренинзи на Водно и планините во земјава па и надвор. Секогаш трчанките се полесни со друштво, иако има и денови кога сакаш да си ја избистриш главата и да трчаш сам, само ти и твоите мисли.

На почетоците на планинското трчање мотивацијата за тренинзи не беше на високо ниво, особено во зимските месеци. Најмногу трчав за да можам да јадам што сакам и кога сакам, на крајот на денот за пиво. Но, со тек на време како почнав да правам повеќе тренинзи на планина, најчесто на Водно, се повеќе се заљубував во овој спорт.  Научив да уживам во сите временски прилики и неприлики, секако со голема почит кон планината,  и со голема доза на внимание кога треба да се повлечам поради временските услови. Планинското трчање ми стана пасија, секојдневие. Чувството на слобода, детска радост и насмевка која ти ја дава планината е непроценливо. Можност да бидеш далеку од секојдневните обврски, а блиску до себе. Сакам да трчам на нови места и да откривам нови патеки. Уживам во деновите поминати во природа, на планина.

Бидејќи имам натпреварувачки дух, некако само по себе си дојде да се пријавувам на трки. Секоја планинска трка е посебна приказна. Најдраго ми е кога ќе се надминам себеси, кога сум подобра од претходниот ден. Ултра дистанците се многу интересни, тука не е важна само физичката туку големо влијание има и психичката спремност. На овие дистанци имаш време и да погрешиш и да се поправиш, да се мразиш и повторно да се засакаш, да патиш и да уживаш истовремено. Обично секој си има свое мото кое го води низ трките и животот. Моето мото е “GO BEYOND YOUR LIMITS”. Осознаваш работи кои не си ги знаел за себе, учиш за некои нови емоции, нови перспективи.

Запознаваш нови луѓе, со различни животни приказни, а сите на едно место, со иста цел, да ги поминеме сопствените лимити. Признанијата и резултатите се само дел кој го добиваш поради вложениот труд, време и тренинзи. Лесно е кога ќе ја исполниш зацртаната цел и мотивацијата расте, но има моменти кога едноставно не можеш да ја достигнеш целта, можеби желбата е поголема од моменталната спремност, можеби се уште не си дораснат за предизвикот или едноставно не бил твој ден. Наместо тоа да те уништи, треба да го разгледаш проблемот од сите страни, да ја согледаш грешката за нареден пат да не ја повториш. Со секој километар повеќе растеш како човек, расте издржливоста, желбата за успех и тоа се пресликува и во секојдневниот живот.

Пред трка фокусот секогаш е на храна, хидрирање и добар одмор (барем два, три дена). Значи или лесно трчање, возење велосипед, а некогаш и само лежење. Сепак јас не сум професионален спортист и секогаш претпочитам да си го слушам телото и моменталната желба за тренинг. Некогаш ако има договорено добра дружба и трчанка тоа не се одбива поради трка. Мојата професија е графички дизајнер во маркетинг агенцијата Априори Комуникации, така што првиот дел од денот го поминувам во канцеларија, а другиот дел го организирам според домашните обврски, спортот и дружбата со пријателите. Немам некоја тренинг програма, повеќе сум “go with the flow”, во зависност од тоа колку доцна ми завршил претходниот ден, некогаш трчам/возам пред работа, но најчесто тоа го правам после работниот ден. Иако за време на карантинските денови трчав на изгрејсонце и сфатив колку е поубаво будењето во раните утрински часови, со трчање и со тишината на планината. Денот ти започнува со повеќе енергија и позитивна мисла, посталожено можеш да се справиш со предизвиците кои ги носи истиот.

sanja-at-race

За секој спорт, а особено за планинското трчање и ултра дистанците, каде што е потребно повеќе одвојување на време во текот на денот за тренинг, многу е важна и поддршката од дома, од најблиските, особено партнерот. Важно е тие да ја сфатат вашата пасија кон спортот и што тој значи за вас. Со добро менаџирање на време и силна волја се може да се постигне без многу откажувања, се разбира постојат приоритети за кои сами одлучуваме.

За најголем успех до сега би издвоила најверојатно првиот маратон 42,2 км Скопски Маратон 2016 година, првата планинска трка Крали Марко Треилс 31 км, најдолгата дистанца за мене Ултра маратонот на Истра 110 км со 4400 D+, Триатлонот во Белград ТРИ каде што има пливање 1,9 км; возење велосипед 90 км и трчање 21 км, трка на асфалт 6h – 63,5 km (државен рекорд), минатогодишното 1-во место на Водно-Матка треил маратонот 42 км со 3200 D+ и Еверестингот годинава. Оваа година имав и обид за трчање на Западната Македонска Трансверзала како предизвик кој за жал не го исполнив, дел поради недоволна спремност, дел поради насобран умор. Се надевам ќе се има време и сила за уште многу наредни проби. Следна цел се Пелистер Ултра-Tреил на средина од август и Охрид Ултра-Треил на средина од септември. А понатака еден ден можеби и UTMB. Тоа е планински ултра маратон, треил настан на кој учествуваат многу светски тркачи. Се одржува на Алпите и поминува низ Франција, Италија и Швајцарија. Најдолгата трка на овој настан е 171км со 10 000 D+. Успешно ја имаат завршено веќе неколку наши тркачи.

Низ животот секој човек е инспирација на свој начин. Инспирација ми се сите кои имаат истрајност, љубов, страст кон нешто. За да успееш треба да се вложиш, но и да уживаш во процесот. Секој ден труди се да бидеш подобар од претходниот, прави го она што го сакаш и уживај во секој момент кој ти го пружа планината.

Најважно е што планината не учи на многу работи кои ни помагаат низ животот, не учи да бидеме подобри луѓе, погрижливи еден за друг, почовечни.

Останете во добро здравје, чувајте се, уживајте во спортот и природата, трчајте со сопствено темпо низ животот, не се споредувајте со останатите и одете го вашиот пат. Секој се соочува со различни предизвици и различни животни ситуации, не се потценувајте и не ги потценувајте другите. Трчајте, планината ве чека, БЕЗ ОТКАЖУВАЊЕ

mountain-runners-at-night

Автор: Сања Николовска Најдовски

beyond-the-results-logo

Проектот „7 summits“- Илина Арсова

Три недели по враќањето од студениот Антарктик, веќе нестрпливо размислувам и планирам за следна цел и дестинација. Веројатно споменот на неизмерна среќа која ја доживувам секојпат на висина, во опкружување на пејзаж од кој запира здивот, е она што постојано ме тера да го правам ова дотолку што сите останати животни работи, навики и потреби се помалку битни и второстепени. Многумина ми велат „Ајде сега доста е“, „Одмори малку“, „Ги искачи сите планини“ и т.н., но сега е моментот на најголема мотивација што треба да се искористи ако сакаме да се надградуваме. Сега е моментот кога човек може да напредне наспроти рекреативното одржување на исто ниво со години. Среќна сум со постигнатото, што конечно заокружив една мисија која ми била предизвик веќе десетина години, но мислам дека можам да постигнам повеќе во поглед на сопствените можности. 

Сепак реалноста  е малку поинаква. По враќањето од искачувањето на врвот Винсон, како и после секоја поголема планина, веднаш ме навасаа болките во колена со кои си имам мака години наназад. Имам пад на слухот и зуење во ушите кое по секоја експедиција се зголемува. Тоа е нешто како расипан фрижидер кој постојано и без престан ви бучи во ушите. Условите на кои го изложуваме нашето тело, со денови и ноќи на студ, ветер и редок воздух, полека но сигурно се одразуваат врз општата здравствена состојба. Тоа е сметка која доаѓа со камата после повеќе од две децении (и повеќе од пола живот) посветен на авантуристичките и екстремни спортови. Свесна сум дека треба време за опоравок, а потоа од ново спремање за што и да следи. Трпението игра огромна улога и е многукратно решение.   

Овие ситуации не се добредојдени во процесот на себе – мотивација. Излегувам на јавни средби, со мојата приказна успевам да инспирирам и мотивирам многубројна публика, додека потоа поминувам низ сешто за да себеси се мотивирам и да се вратам во колосек. Веќе трета година не можам да скијам, а богами ни да одам без потребните инекции и нтервенции. Докторот беше скептичен и дали дотука ќе можам да истраам и да ја комплетирам мисијата за 7-те врвови. 

Но, веќе сме големи и размислуваме по рационално (барем понекојпат). Како да најдеме најбезболно решение за да постигнеме резултат, а притоа да заштедиме енергија и најбитно да ја подобриме физичката кондиција и состојбата на телото. Кога сфатив дека на колената повеќе им прија пливање и точак, целосно ја искористив својата позиција во Охрид и предизвикот за тренинг го насочив кон триатлонот кој секоја година се случува токму во Охрид. Тоа беше добар момент за мене да најдам мотив и да тренирам во деновите кога сум презафатена со работа. Толку се вљубив во новиот спорт што продолжив да тренирам и по завршување на триатлонот. Го избегнував трчањето, а се задржав на останатите две дисциплини. Тоа верувам до некаде ми помогна за да закрепнам и да го вратам фокусот кон „7 врвови“. Пливачката сезона наменски ја продолжив, верувајќи дека студената вода ќе ми помогне подобро да го поддржам студот кој ме очекува на Антарктикот. Во 2019 та пливав некаде од Март до Ноември, со тоа што во постудените месеци не се задржував предолго во вода. Во редовните летни месеци гледав да пливам барем по 2 км во денот. Внимавав на исхраната и одев на вежби за дишење, со мојата учителка од „Арт оф Ливинг“. Есента веќе многу подобро се чувствував и заминав на подготовки во Италија каде работев како волонтер, качував и планинарев. Знаев дека сум подготвена за да заминам на Анатрктикот сепак остана мала доза на неизвеснот од акумулираниот страв од студот, бидејќи ми требаа речиси три години да се опоравам од смрзнатините добиени на Аљаска во 2016-та година. Сето тоа исчезна кога со рускиот Иљушн слетавме на поларното копно. Веднаш се вљубив во новото сценарио и сите сомнежи исчезнаа. 

Велат дека Антарктикот е еден вид снежна пустина. Тоа е и најсувиот континент со многу мала влажност и количество на врнежи. Но, оваа година ги почувствувавме климатските промени. Заврна многу снег што предизвика и огромни лавини. Постоеше можност експедицијата вондредно да заврши без успех, заради голема опасност од лавини. Врвот Винсон технички не е многу сложен, но е доста оддалечен и суров заради својата изолираност.  И покрај тоа што Винсон го нарекуваат помалото братче на Денали, од претходно си имав научено дека не смеам да потценам ниту една планина, така и овојпат и пристапив со голема почит. Бевме мал тим од вкупно шест души. Секој учествува во транспорт на опремата, храната, шаторите и кујнската опрема. Дел од теретот е распределен во ранци, а дел влечеме на санки. За разлика од Хималаите или Андите, овдека немаме помош од носачи и целата опрема ја транспортираме сами. Навикната сум да носам товар бидејќи уште од мала го правам тоа. Кога имав 14 години со сестра ми се тркавме на Водно. Татко ми еден ден ни стави по 7-8 големи камења во ранецот и ни рече: „Ај сега да видам како ќе трчате“. Тоа ми стана навика и почнав да го носам ранецот полн со камења секој ден кога одев на Водно. Грешката што ја направивме бидејќи тогаш не знаевме, е дека подобро ќе беше само нагоре да тренирав со терет, а надолу да одев со празен ранец. Барем тоа коленава ми го велат денес.  

Искачувањето на највисоките врвови на сите 7 континенти се смета за светски високогорски предизвик. Од аспект на високогорско достигнување и во рамки на овој проект постои натпревар и тоа: кој бил најмлад, кој најстар, кој најбрзо ги искачил и т.н. А, според мене најголемо достигнување имаат оние  десетина луѓе, кои се искачиле без користење на додатен кислород на Монт Еверест.

Мојата приказна за 7-те врвови е малку поинаква бидејќи како еден ликовен уметник во секој еден од тие врвови јас наоѓав инспирација да создавам и творам, а потоа и да споделам разни креативни проекти кои непрестано извираа од мене. Таму некаде меѓу врвовите се роди идејата за хостелчето „IKAR Hut“ во кое денес живеам и со голема љубов споделувам дел од моите искуства, таму добивав енергија за кога ќе се вратам да се расправам со властите и да го поддржувам еколошкиот активизам за зачувување на Охридско. А секако дека таму некаде, односно  токму по симнувањето од Чимборацо, се роди и идејата за документарниот серијал Herstory.pro, мојот последен проект посветен на жените во спортот. Како спортско достигнување среќна сум што половина од овие врвови успеав да ги реализирам во своја организација и без водич, што е многу почист пристап во планинарењето.   

Оваа мисија траеше нешто подолго време од предвиденото и токму затоа беше вистински предизвик да се истрае до крајот. Имено Аконкагва ја искачив соло, во 2011-та година, кога сеуште не размислував дека еден ден ќе ги качам сите 7. Истата година со партнерот Илија го искачивме Ама Даблам, за мене една од најубавите планини во светот. Тоа беше можеби и првиот крстопат дали ќе го одберам патот на 7-те континенти или пак ќе се насочам кон искачување на по технички врвови кои особено ме привлекуваа (Матерхорн 2010, Ама Даблам 2011 и повеќе долги насоки во Казахстан и Азија во 2009). Таа желба сеуште тлее и истата потреба ја задоволувам со редовно тренирање и качување карпи дома и во околните земји. Качував спортски насоки секаде каде што можев, но качував и долги, класични алпинистички насоки на Матка, Демир Капија и на Доломити. Во 2012-та година организирав мала група на Килиманџаро (во чест на мојата мајка која беше доктор на нашиот тим), истовремено се борев да ги обезбедам потребните средства за искачувањето на Монт Еверест кој дотогаш беше и главната цел. Монт Еверест конечно се случи во 2013-та година и тоа беше прекрасно чувство, достигнување на еден сон, национален успех и себенадминување. Се вљубив во височините каде се чувствував сосема комотно. Но веднаш по искачувањето се родија нови цели, а една од нив беше и да ги завршам  7 те врвови бидејќи веќе бев речиси на „пола пат“. Така продолжив по патот на 7-те континенти, во 2014-та следеше Елбрус, каде повторно заминав сосема сама и како новитет за македонското високогорско скијање се спуштив на скии во телемарк стил. Во 2015 – та со мојот другар Филип Василески заминавме на подготовки на Хималаите и самостојно во алпски стил го искачивме врвот Мера од 6476 м. каде јас повторно се искачив и спуштив во телемарк стил и со тоа го поместив личниот рекорд во високогорско скијање. Ова беше всушност и подготовка за Денали, што следеше во 2016 та година. Во иста комбинација со Филип, јас на скии (до 5000 м), потоа заедно во наврска, во сурови услови успеавме да го качиме врвот од 6195 м, како највисок на северно американскиот континент. Можам да го издвојам Денали како еден од потешките, особено заради тоа што бевме во самостојна режија и без никаква логистичка поддршка освен нашиот пријател метеролог кој постојано не снабдуваше со добра прогноза преку пораки на сателитскиот телефон. Денали е и единствениот врв во низата од 7, кој го искачив од втор пат после обидот со Надир и Иле во 2012 кога достигнавме висина од околу 5100м. 

2017 и 2018 година излегов од континуитет со 7-те врвови најмногу заради немањето на средства за последните два кои беа и финансиски нај предизвикувачки. Тие години тренирав на други планини кои можев да си ги дозволам во сопствениот буџет. Искачив уште неколку 6000-ки во Перу и Еквадор каде работев како волонтер, но и се насочив кон мојата друга љубов, спортското качување и се трудев да ја подобрам техниката и нивото на карпата. 

Конечно во текот на 2018 година, Агенцијата за Млади и спорт ги препозна напорите на Федерацијата за планинарски спортови како и моите лични заложби кон проектот 7 врвови, и одлучи да не поддржи. Така, крајот на 2018 година заминав во Западна Папуа, и точно на почетокот на 2019 година го искачив врвот Пунџак Џаја, 4884 метри, највисок врв на Австралија и Океанија.  Благодарение на поддршката од АМС, ФПСМ, мојот клуб Трансверзалец, Спортско качувачката федерација, но и многу други анонимни спонзори, 2019-та година, започна и заврши со добри вести од планините и конечно нашата земја доби свој прв женски претставник на 7-те врвови на сите континенти. А сега да качиме нешто за душа, или евентуално да го препливаме Охридско… Како и да е сонувајте и патувајте, животот е авантура!


Автор: Илина Арсова

logo-beyond-the-results

Од другата страна на авантурата! – Владимир Вуксановиќ

42 лета и зими планетава ме трпи и помага да се најдам во прашањето што мајка барам кога газам врз неа и уште многу поинтересното: Како и зошто сум дошол? На страна oд тоа со биолошкиот процес на креирање и создавање. По убедување сум човек, а по професија дете (или обратно беше?). Со двете се гордеам. Моите пробуваа да ја доближат природата до мене, на многу начини. Секој викенд надвор, во природа. Секое лето на море, без телевизор, секако. Зимото беше за скијање-рекреативно.

Еден од моментите кои беа пресвртнина кај детево, нешто околу 16тото лето, беше Аеро Клуб-от. Денес пробувам да им доловам на студентите дека, со тие тукушто наполнети 16 лета на планетава, Ѓоре (инструкторот) нè пушти да „лашираме“ -прв самостален лет, без инструктор во кабината. За денешните родители, кои се (сме) резултат на блесавава транзиција на Балканов, не е баш сфатливо, дека на тие години, нивните деца можат сами да летаа. Нo, за воља на вистината, можат, само треба да им се побуди интересот, да им се дозволи и секако да се најде вистинскиот даскал, во кој ќе имаш доверба. Којзнае како му било на нашиот даскал, кој требаше да направи одлука за да летаме самостојно (сем, што косата му побелуваше се повеќе, со секоја група на обучени пилоти).

Аеро клубот беше, медиум кој ми дозволи да ја запознаам планината. Првото престојување на Чеплес, еден од моите денешни пријатели, ми посочи теорија: -„Бидејќи првпат доаѓаш на планинарење, една од двете опции ќе ти го насочат односот кон планината. Првата: нема повеќе никогаш да дојдеш на планина. Втората: планината ќе биде дел од тебе, засекогаш!“ Теоријава, премина во доказ! Од тој ден па наваму, Водно-Матка премина во добро утро. Спиевме во планинарски дом Јелак а скијавме на Шапка. Кога ќе работеше „церипашино“, со скии до Јелак, беше како да одиме во хотел. Кој знаеше тогаш дека тоа се викало фрирајд скијање. Првиот маунт бајк ми го украдоа. Вториот, „маста“ му ја извадив на планина. Првите трки во спортска ориентација, моунт бајк и триатлон ги учествував за да пробам да се натпреварувам. Но, се натпреварував со самиот себе, не со другите.

Планината мотивираше. На Мон Блан бевме со жена ми, Виле. Спиењето во Валот, на 4400 метри ми е највисоко спиење (имаше невреме на спуштање). Методски постапивме, преноќивме, се засолнивме. Нешто се случува на висина. Можеби е до воздух, или едноставно напорот за до врвот, во комбинација со природата и  друштвото, но секако остава траги врз човекот. Така беше и тој пат на Мон Блан. Една заверка во нашиот животен тек се направи. Двајцата сме, (всушност сега сме тројца), сеуште со мислите кон планината.

И сега што. Следеше една мала пресвртница. Почнав да печалам плата на Факултет за физичко образование спорт и здравје (станав даскал на факс). Кога си платен/а да пренесеш информација од типот: на каков начин „другите“- а не јас (мислам на студентите, идните даскали), треба да ги доближат спортски активности, но и авантури во природа, кон деца и возрасните,  димензијата е четврта. Бара менување на аголот, на перцепција. Треба да мислиш 2 (најмалку) чекора, пред нештата да се појават. На 32 години, една од околностите беше таква, да мораше сам да водам група од 50тина студенти на настава по планинарење на Солунска глава. Четири дена, три вечери во шатори. Втората вечер на Горна Бабина. Редовна настава беше тоа, со години работена на факс. Претходно сум учествувал многу пати како коорганизатор. Но сега треба сам да бидам водач.- И? Ќе можеш сам? – Секако. Со возрасни, полнолетни студенти одам! НО, професијата вели, НЕ Е МЕТОДСКИ. Така и беше, поканив неколку професионални водачи во планина, и уште неколку приправници водачи. Имавме и лекар во тимот. Повеќе глави е еднакво на „тим“. Вистински одбран тим за тие 4 дена е еднакво на фамилија. Авантурата (обуката на студентите) може да почне.

Кога почнав да тренирам кошаркари, тенисери, фитнес ентузијасти, фудбалери, влегов како да сум лаик. Читав се од почеток, мантрав наутро, пред тренинг, попладне после тренинг, навечер пред спиење. – Ама чекај сега, ти како даскал на факс, треба да ги знаеш работите за тренинзиве, нели?- Секако, не! Ги дознавав кога почнав да работам. Формалното образование, прави да имаш основни познавања во тренирањето, но апликацијата на теоријата во пракса е нешто сосем друго. По 20тина години, како тренер, сеуште не ги знам вистинските рецепти за тренинг. Но, мислам дека знам каде да ги пронајдам, кога ќе затребаат. А не ги знам од причина, што процесите се во постојано менување. Секој клуб, секој спортист/ка, секоја индивидуа е независна, уникатна. Нема ист спортист/ка, нема ист пристап. Теоријата е само едната страна, од познавањето. Можеш да водиш тренинг и додека грицкаш семки, од џеб. Но не за долго. За подолго, останува оној тренер/даскал, кој се надоградува, за разлика од оној што знае се!- Ма дај…! Па каков опоравок е тоа? Опоравок на психата, на мислите. Опоравок на душата од постојаниот притисок и трчање кон топката. – Ама нели на фудбалерите тоа им е професија. – Точно, но моментално. Не забораравај дека и на фудбалерите првата професија, од раѓање, им е да се деца!

Искуствата се менуваа, особено кога на светов дојде Аја, ќерка ни. Незаменливо искуство. Сега не си даскал, платен за да сработиш, па можеш и на пауза да отидеш, ако треба. Сега си во супер мод на даскал – родител. Во тој период почнав повеќе да се дружам и соработувам со сноуборд клубот Полар (и сеуште, со ќеф, ептен). И сега спортистите се деца, но во услови и на -15 целзиусови, во услови кога треба да ги учиш да скијаат (или бордаат), а да ги пазиш од други скијачи на патеките. Па било заледено, па рабниците на скиите не биле наоштрени. Па им се јаде, па им се оди во тоалет. Ама на другите 5, им се скија, платиле бе за да скијаат! Па, правиш пауза, па маливе прво нарачуваат топло чоколадо, а ти менуваш кај келнерот за пилешка чорба. Па имаш лелекање, објаснување за нивните права, да јадат и пијат што сакаат и слични реални заклучоци. Но не попушташ, оти знаеш дека повеќе ќе заврши работа чорбата или пицата, од колку топлото чоколадо.  Па се прашуваш дали си тренер или родител, на 50 деца одеднаш. И после сето тоа, истите дечиња, први се запишуваат на следниот камп (зимски/летен) и нарачуваат чорба, бидејќи научија дека е убава (не заради тоа што е здрава).- Па, има уште, ама ај за следното кафе.

Текстов, (колку и да делува „форестгамповски“) го пишував со цел да се препознаат даскалите, тренерите, педагозите, они кои треба да ги заразат децата и младите со природата, со планината, морето, со реките или со рекреацијата (и спортот)…со авантурата (животот) која треба да е примамлива, достапна, полна со самоинцијатива, несекојдневна, исполнета со ендорфин, но најповеќе БЕЗБЕДНА. Безбедност од секој аспект, треба да е првата мисла за сите а особено за они кои водат групи или ја приближуваат природата до останатите. Оние кои имаат можност да тренираат други. Газењето по земјата, треба да биде преку авантура, но со почитување на системот! Системот кој како прво правило го има значењето на поимот „безбедност“. За да се воспостави овој систем, треба да се погледне и од другата страна на авантурата!


Автор: Владимир Вуксановиќ

Мемоари од Солунска – Дејан Крле

Climbing is a mental game. Your attitude and emotions act as allies or enemies when attempting a difficult route at the edge of your ability. The best climbers aren’t necessarily the fittest or the most skilled. Instead, elite climbers share a passion for climbing combined with the ability to exert their will and to pay attention to both internal and external conditions – Mark Twight

Воден од оваа мисла со големо задоволство ја прифатив поканата од Никола Андоноски повторно да ги посетиме Нежиловите спили на Солунска глава. Овојпат, за разлика од минатиот кога ја прелетавме Абзел линијата 2007, очекував дека ќе го качуваме Воскресението, со преспивање во Чеплес и ран старт низ изворите на Бабуна. Но, поради моите работни обврски, од Скопје тргнавме доцна после 20 часот и попатно се договоривме дека денот на независноста ќе го поминеме како прилега – независни од сите удобоности на планинарскиот живот. Моето мечтаење за качување во чист алпски стил конечно ќе се оствари!

Во Нежилово пристигнавме минути пред полноќ, небрзајќи, уживајќи во возењето и прекрасното кафе на бензиска во Велес, пропратено со исцрпни разговори за подемите на македонскиот алпинизам. Опремата за кусо време ја сортиравме и распределивме, го контактиравме Зоран Мајсторски кој со Маја Мухиќ веќе беа пристигнати во Чеплес и кроце тргнавме кон изворите на Бабуна. Времето поминуваше навистина бавно но забавно во детална анализа на сите производители на качувачка опрема и облека и нивните најдобри дела. 

Веќе во два часот по полноќ стигнавме на изворите кои беа повлечени низводно над водопадот: не фаќа мала криза за спиење (јас бев спиел само 3 часа претходната ноќ), правиме кафе и поткаснуваме – и тогаш ја кревам главата угоре – и магија се случува.

Глуво доба, црна темница, камена река, букова шума, опколени од надвиснатите карпи на кањонот, а над нив црните контури од борови и елки создаваат рамка во која трепераат милијарди светли точки на небото. Вонземски!

Со тоа уметничко дело над нас продолжуваме низ кањонот каде што сите скокови ги солираме со ранците и сета опрема на грб (четворка беше најтешкиот), освен најголемиот превисен и висок дваесетина метра кој го заобиколуваме низ шумата. Не раздени околу пет и пол со тоа што сонцето најќејфски и полека почнувајќи од источниот кон нејзиниот јужен дел, метар по метар, скоро цел час ја боеше темно-сината карпа со златно-бела боја.

Камената река ја оставивме зад себе и по еден многу стрмен тревнасто-карпест терен се качивме погоре кон местото каде што нашиот и Маино-Зокиниот пат се разидуваа. Прилегнавме на издигнатото сонце, во полу-сон го прегледавме детално кулоарот кој за некој час требаше да го искачиме. И само што бевме задремале, чекајќи ги Зоки и Маја да се појават – кои на моменти ги потслушнувавме како движат низ кањонот, одеднаш не разбудија неколку камени лавини отспротива во спилите. Слушаш течат камења но не можеш да ги видиш – кога одеднаш здогледавме една голема дива коза како се спушта по карпата: застана и гледа кон нас. Претпоставувам најверојатно не очекуваше никого да сретне ова утро, особено не човек, и со чудење си замина бркајќи си ја својата работа.

Пристигнувањето на мојот инструктор, му влеја дополнителна самодоверба и сигурност на мојот успан ум, и по краткото отпоздравување тргнавме кон почетокот на насоката. Го следевме белиот траг низ карпата создаден од истек на дождовница и ситни камења – карпата тука е релативно компактна, мазна и посеана со бела прашина од иситнетиот варовник, но добро трие. Иако во овој дел се вковани 14 алпинистички клинови, ние качувавме симул соло за 50тина минути, штедејќи го времето иако го имавме доволно.  Фррррр! Еден камен прелета надолу покрај нашите кациги! Фррррр! Уште еден го слушаш дека доаѓа!

Само што го поставивме првото сидриште на алпинистичките клинови, Нежиловите спили ни посакаа добредојде, едно пријателско предупредување за тоа што не чека погоре – во срцето на спилите. Никола, кој водеше осум од десетте цуга на ЦСК тргна в десно од сидриштето во првиот посериозен дел – кратка деликатност каде што фаќалиштата се мазни а клучното место по мене е едно стојалиште во кое го собира само големиот прст од десната нога и во кое упорно одбиваше да пенетрира мојата апроуч патика. Почетокот на вториот цуг пречи преку еден сипар и се влегува во лесен но раздробен дел преку која се доаѓа до третото сидриште сместено во едно мало кулоарче. И таму ново изненадување – Никола само што тргна и еден блок за кој се фати се скрши право кон мене. Мирисот на согорени минерали од распарчениот камен се измеша со загриженоста од ронливоста на теренот над нас. Голтка вода за да сето тоа го проголтам полесно.

Дополнителен немир ми создаваше и звукот од повеќекратниот прелет на јатото црни птици на кои им дојдовме на визита, а чиј дом беше отспротива во големата пештера со облик на срце. И така, цупкајќи си на неудобно сидриште, те лева нога погоре те десната малку полево – место не ме фаќаше – почнав да се чудам во себе зошто Никола толку многу пцуе и гласно се нервира веќе петнаесетина минути. Од минута во минута, помалку и помалку го дослушнувам но чувствувам дека има сериозни проблеми. Ослободи јажеее!!! Ослободувам јаже и го слушам како ми се дере со силен трепет во гласот: Дејан, шо че прајш прај, облакај пењачици и тргај највнимателно!

И тргнувам нагоре по кршлив терен по десниот крај на кулоарчето, газам како по јајца, и наидувам на мало каминче во кое едвај ми го собра газот, а не па стомакот со се ранецот на грб. Малку се подиздадов нанадвор в превис и чисто го поминав. Тоа малку ме подигна психички. И кога одеднаш го здогледав јажето како лази по еден благопревисен екстремно ронлив терен – на ништо друго не помислив освен тоа дека ова мора да е очекуваниот клуч на насоката. Го барам патот на Никола ни вертикалниот крш – секаде може да поминал – си велам интуицијата нека ме води. Ментално се подготвив и тргнав, полека, смирено и сигурно – но каква безбедност можеш да очекуваш од терен во кој секој камен што ќе го фатиш ти се вади како фиока? Рака по рака нога по нога искачив десетина метра – земам здив, се проверувам – спокоен сум, трезен, свесен, концентриран – нозете и рацете ми се најодморени, повторувам повеќе пати – физички добро се држам и стојам – продолжувам. Текот на качувањето ме внесе во еден вертикален жлеб исполнет со земја и треви – не смеам по лизгавово ми прелетува мислата – па се враќам влево нагоре преку тоа кршливото и само што искачив неколку метра – влегов во превис, изгубив рамнотежа и паднав 2 метра – само што си реков дека нема лесен начин во алпинизмот кога онака висејќи забележав една прекрасна линија над мене која ми изгледаше најпримамлива за моите качувачки способности.

Се вратив на карпата и охрабрен од падот продолжив да качувам, и тогаш кога гласот на Никола стануваше се поблизок, забележав дека во сите тие триесетина метра јака шестка, ненормалниов заковал за себе само еден единствен клин кој немаше ни да издржи едно гомце од птиците кои постојано надлетуваа додека качувавме. Покрај адреналинот кој максимално ме пукаше во целиот мозок пронајдов неколку незафатени мозочни синапси за да му се налутам поради тоа бидејќи во тој момент сватив поради што извираше сето негово пцуење. Трите метра до клинот, технички ми изгледаа невозможни, тргнав лево во диагонала под него па траверсирав в десно и со помош на затегнатото јаже и два удара со чеканот го извадив проклетиот клин (во тој момент повеќе сакав да поверувам во супериорните отковувачки способности на мојот нов алпинистички чекан отколку во слабоста на обезбедувањето). Стигнав на сидриште, се разбира Никола беше видно вознемирен не толку поради себе колку поради мене и моето (не)искуство на ваков терен, но јас го уверив дека ментално бев подготвен за вакво нешто.

Направивме мала пауза за да го разгледаме теренот пред нас. Никола касна малку од бурекот кој го носеше в ранец, колку да се смири – за да си дојде на себе.  Се наоѓавме отспротива големата пештера каде што ЦСК и Воскресение се раздвојуваат. Упорно не можевме да ги здогледаме двата бели камени блокови кои требаа да ни го откријат траверсот што водеше кон петтото сидриште, па Никола тргна угоре по Воскресение. Но се вративме на оригиналната идеја откако пристигнав и јас на една полица над која беа вковани два клинови на Зоран Мајсторски, и од каде што се гледаа тие блокови. Се симнав назад до четвртото сидриште, одново заковав клинови и Никола продолжи по траверсот. Тоа всушност беше најинтересниот дел од насоката оти одиш хоризонтално, газиш на едни израснати треви под кои камењата се ронат и едвај те задржуваат а фаќалиштата ги нема никаде – само една мазна плоча која всушност е и причината што траверсираш и која ти служи само како потпирач.

Тука ми се случи и вториот пад, каде што единственото место за држење/стоење беше една надвисната тревичка. Стапнувам со десното стапало на неа, а таа се клати не ме додржува, си велам набрзина ќе го искористам безтежинскиот момент – ќе ги заменам нозете и ќе се фрлам кон едни издадени блокови. Но, во таа блиц секунда, одеднаш сета земја во која се всадила тревичката ми се најде на лицето и во устата и сватив дека паѓам. Како што паѓав четири метра во превис се извртев и плеснав со ранецот во карпа и онака висејќи и треперејќи ми се отвори прекрасниот поглед кон Пелагонија. Се смирив неколку секунди, свикав дека сум добар повеќе пати и се вратив нагоре на траверсот и стигнав на петтото сидриште.

Подоцна-погоре свативме дека траверсот можеше да се избегне со тоа што од четвртото сидриште се продолжува нагоре по Воскресение и наместо в лево како што те носи насоката по кулоарот, продолжуваш нагоре уште дваесетина метра по ронлив терен и стигнуваш до една тревеста рампа која те спушта до петтото сидриште. Односно излегуваш над големата плоча која ние ја траверсиравме по нејзината основа. Оттаму продолживме по дијагонала по едно плоча со микро фаќалишта со што насоката не врати во оригиналниот централен солунски кулоар. Тогаш и заклучивме дека Никола направил нова варијанта на насоката т.е. ја увидовме нашата грешка при ориентацијата – поради комплексноста и ронливоста на теренот сметаме дека тој (клучен) дел беше со тежина 6+ по УИАА. Следните две должини на јаже се поминуваат низ кулоарот – терен нешто постабилен од претходниот.

Тука се наоѓа и друга вертикална пештера која се поминува расчекорен над нејзиниот отвор и каде што навистина доживеав несекојдневен страв. Цело време ги имав под контрола моите движења (има мали полички по рабовите на отворот каде што газиш како на скалички) но стравот од пад во непознатото во темнината беше преголем – искрено малку пуштив водичка. Седмото јаже и осмото јаже се поминуваат брзо низ главниот кулоар – во лесен жлебест терен исполнет со ситнеж од раздробените камења што се слеваат од големиот амфитеатар (низ кој поминува осмиот цуг). Тука многу внимателно водев бидејќи секое камче и камен кој ненамерно повеќе го нагазнував се тркалаше надолу директно кон Никола, а теренот е таков да немаш каде да се засолниш.

Во амфитеатарот се продолжува во десно по еден жлеб, низ кој по дваесетина метра се стигнува до претпоследното сидриште во насоката. Последниот цуг, иако јака четворка (можеби и детали петка) е најопасниот дел од ЦСК според мене, како поради неговата мината „тенденција да кине јажиња“ така и поради екстремната ронливост. Всушност, се качува не толку тешко – по еден од излезните жлебови – мешавина од лабави камења и тревнаста подлога – каде што си расчеречен постојано де со рацете де со нозете поради побезбедно движење. А особено поради безбедност на вториот качувач, кој мора постојано да биде на штрек зашто жлебот не е праволиниски и комуникацијата е отежната. На крај на последниот сантиметар од шеесетметарското јаже (јас од сидриштето се поткачив уште три метра) се наоѓаат двата експанзиони клина на самиот раб од карпата.

Презадоволни од постигнатото, се упативме кон домот Чеплес каде што малку каснавме и се одморивме половина час па продолживме по патот кон Нежилово и назад возење до Скопје. Точно 24 часа најќејфски и со големо уживање потрошивме за оваа авантура. Насоката ЦСК (варијанта) во должина од 450-500метра, шест плус по УИАА, со средна оценка петка, ронливоста на места голема, први ја искачиле В. Боцевски и неговите другари. Ние ја качувавме слободно 7 часа, не сметајќи ги 50тината минути солирање до првото сидриште, од 9:30 изутрината до 16:30 попладнето, во идеални временски услови, температура од околу 19-21 степен, со нежен ветер, претежно во сенка (некаде поради конфигурацијата на теренот а некаде поради облаците кои се појавија околу пладне накратко). Одмори практично и не правевме туку цела насока ја качивме во еден здив.

ЦСК е прекрасна насока за созревањето на еден алпинист, оставен целосно на своите способности, во принцип е лесна за ориентација но единствено треба да се внимава на ронливоста во поголемиот дел од истата (ова секако зависи од многу фактори, не секогаш се повторуваат истите услови). Пресреќен бев што успеавме да ја искачиме во чист алпски стил. Одбрав да ја споделам оваа животна епизода бидејќи предизвикот од планината, искуството од страв од непознато, приликата да ги поместам личните психофизички граници – силно влијаеја да ме обликуваат во она што сум денес. Сонот да качувам насекаде во Нежиловите спили стана реалност која и до ден-денес е обвиена со магична прашина во моите сеќавања. Тоа е мистично место вгнездено во срцето на нашата држава, недопрено од секаква цивилизација, неизгнасено од простота и суети, место каде што личните проблеми се неважни – место кое те открива до коска – до срж. Место кое е дел од моето срце.


Автор: Дејан Крле

Ultragirl – Катерина Шиповиќ

Во моето детство никогаш не сум се занимавала со некој спорт. Започнав со рекреативно трчкање и тренирање во теретана релативно доцна, на 19-20 год. На тој начин се одржував во форма. Во тој период не знаев ништо за македонската атлетика, за трките кои се одржуваат,  ниту пак помислував дека некогаш ќе трчам на некоја трка. На 24 год. во Април, 2015 год. се пријавив на првиот полумаратон, воедно и моја прва трка воопшто. Тоа беше трката “Трчаме кон целта” каде истрчав за 1:51 мин. Не познавав никого, дојдов, истрчав и веднаш штом ја поминав целта си заминав. По неколку дена на социјалните мрежи прочитав дека ме бараат за да си ја подигнам наградата – сум завршила 5-та, а на трката имаше награда за девојќи до 5-то место. Се зачудив, мислев дека е некоја грешка бидејќи имаше доста девојќи кои беа пријавени на таа трка. Тоа ми даде мотивација да се пробам и на други трки. Многу брзо, во Ноември истата година го истрчав и мојот прв маратон на „Првиот Поштенски Маратон“ во Прилеп. Таму завршив 3-та и тоа беше едно прекрасно искуство за мене,  кога за прв пат ги истрчав тие 42 км. Сите чувства кои ги имав додека трчав, сите мисли кои ми се вртеа во глава… тоа е нешто што  се доживува само на маратон. Значи, дотогаш немав некој план и посебна подготовка за тој маратон ниту посерозни тренинзи. Трчав отприлика 4 пати во неделата, со темпо и должина кои ми одговараа во моментот кога ќе излезев да трчам. Уживав во трчањето и едноставно знаев дека можам да ја истрчам таа дистанца. Така и беше, ја истрчав без некои потешкотии и сфатив дека  долгите дистанци се дисциплини во кои се пронаоѓам.

Набргу забременив и не можев да го прифатам фактот дека „треба” да мирувам. Во текот на целата моја бременост не престанав да трчам и тоа беше причина плус да уживам во тие моменти уште повеќе. Морам да напоменам дека имав лесна бременост без никакви проблеми, па чуствував дека можам да продолжам со тренирање. Не сакам да дојде до недоразбирање дека им сугерирам на идните мајки да трчаат за време на бременост, но сакам да ги мотивирам да си го слушаат телото кое само си кажува што му е потребно. По раѓањето на мојот син почнав да правам посериозни тренинзи. Како прва цел ми беше „Скопски Маратон“ кој успеав  да го истрчам во време кое целев, со пласман 3-то место во македонска конкуренција. Тоа ми е еден од позначајните успеси. По него следеа неколку маратони (Атина, Врање, Охридски). Дознав за ултра треил трки. Имав голема желба да се подготвам и да завршам некоја таква трка. Така во 2017 год. се пријавив на 64 км на трката „Крали Марко” во Прилеп. Уживав во подготовките за таа трка, како и на самата трка. Планинските трки се многу поразлични од оние на асфалт. Таму прекрасен е секој момент, во текот на целата трка, колку и да е тешка. Сепак, природата си го прави своето. Пределите на кои се тренира и на кои се одржуваат треил трките се прекрасни, па не можеш да не се заљубиш во планинското трчање. Посериозна таква трка беше „Истра” во 2018 година каде учествував на трката од 110 км. Успешно завршена, знаев дека следуваат многу такви трки. И следеа…

Наредна желба ми беше ултра трка на асфалт. Ми се отвори прилика да се пријавам на трката „Маратон Маратона” на 24 часа. Знаев дека сум подготвена (физички и психички) и воопшто не размисмислував. Трката беше оваа година во Март. Воедно беше и наше државно првенство на 24 часа. Со истрчани 180 км, трката ја завршив прва во македонска конкуренција со нов национален рекорд и втора во генерален пласман. Искрено, целев на повеќе километри, но во тој период од 24 часа има многу работи кои не може да се предвидат. Имав и кризен период.  Во тие моменти кога ми беше најтешко ми помогнаа Дарко (my men), Виктор (еден е брат) и Сања (најјака снајка) кои не дозволија ни да помислам на откажување. Луѓето останаа цела трка со мене на стаза. Интересно беше дека сакав да се сокријам од нив некаде околу 3 часот по полноќ, да влезам во кафулето кое беше на стазата за да се стоплам и да поспијам без да ме видат – додека они се смрзнуваа надвор. Се плашев дека нема да ми дозволат да одморам. Ме фатија (Дарко и Пирко), хаха. Сега не можам да се изнасмеам, но тогаш веројатно веќе не сум била при здрав разум. Со оглед на тоа дека ми беше прва ваква трка на која не знаев што да очекувам презадоволна сум и со овие 180 км. Чудни се ваквите трки, кога ги гледаш учесниците околу себе дека се при крај со сите физички сили, со сите резерви – во буквална смисла, но сепак продолжуваат, не се откажуваат. На таква трка се бориш сам со себе и со сопствениот ум. По таа трка сфатив дека не сме ни свесни за нашата храброст, истрајност и моќ. Сфатив дека граници не постојат, границите си ги поставуваме самите.  Во текот на овие неколку изминати години запознав многу луѓе кои ми го потврдиле тоа, од дечиња на најмала возраст кои знаат да се борат на трка и да бидат поиздржливи од повеќе возрасни искусни спортисти, па до повозрасни луѓе кои во своите +60 години постигнуваат подобри резултати од многу млади трчачи.

Се радувам што и по таа трка успеав солидно да ги завршам трките кои следуваа, треил трката „Водно-Матка“ на која се пласирав трета, па повторно полумаратонот на кој започнав – „Трчаме кон целта” (личен рекорд) и уште еден „Скопски Маратон”, истрчан со личен рекорд од 3:20 мин и второ место во македонска конкуренција. Следуваат неколку треил трки и тренинзи како подготовка за трката „Лаваредо“ во Италија на крајот на Јуни. А по неа, се надевам уште многу МНОГУ ултри. Tренинзите морам да ги комбинирам со останатите секојдневни обврски. Реално, редовното работно време, семејството и трчањето го пополнуваат речиси цело мое време. Она малку што останува обично го трошам за по некое пивце и квалитетно поминато време со драги пријатели. Реалноста е таа, некогаш мораме и да се откажеме од помалку важни работи за да оставиме простор на нашите приоритети. Јас само се надевам дека ќе можам цел живот да уживам во трчањето бидејќи тоа е дел од мене, ме исполнува, ме ослободува од цела негативна енергија и ме прави подобра личност.


Автор: Катерина Шиповиќ

Матерхорн во три чина – Александар Кирковски

Месец јули, 2018-та година, во малечкото село Червинија под големиот Матерхорн. Ме испраќаат драги пријатели, продолжувам сам… треба да ја префрлам планината, да стигнам до планинарскиот дом “Хорнли“ на швајцарската страна. Тоа е појдовната точка за искачување на овој импозантен врв, круната на Алпите, логото на Тоблероне, сонот на илјадници планинари и вечно почивалиште на над шестотини од нив. Овојпат сум сам и имам многу време за размислување, чувствата се измешани, се сеќавам…

Есента 2005-та година еден викенд на домот Караџица ги слушав свежите приказни на Љупчо Дебарлиев за доживувањата на Алпите, како и детали од обидите на Цобе на Матерхорн. Бев тазе во планинарските води, сметав дека врвот Матерхорн е само за најхрабрите, најспремни, одважни планинари и алпинисти, веројатно ќе потпишев со двете раце дека јас никогаш не би заминал таму. Сликата и помислата на овој врв за мене беа страшни. Се сеќавам и на летото 2013-та година кога заедно со Бојан првпат го видовме Матерхорн во живо, не остави долго без зборови, стоиме долу, гледаме, се гледаме меѓусебе. Е ова треба да го качиме! Двајца солидни планинари, скромни качувачи, технички можеби најнеспремните Македонци кои заминале таму – победи срцето, волјата, храброста и искрениот пристап кон планината. На 21 јули застанавме на врвот! Се сеќавам и на летото 2016-та година, спремни како никогаш го искачивме од италијанската страна, а Матерхорн на слегување ни одржа лекција за тоа колку сме мали и безначајни оставајќи не да бивакуваме цела ноќ висејќи на неговите карпести страни…

Стигнувам пред домот Хорнли, веќе е попладне, се сместувам. Овојпат е поинаку, сам сум, чувството на возбуда и неизвесност е присутно. Како ли ќе биде утре, немам партнер, нема наврска, нема обезбедување, нема право на грешка… па нели е ова моментот кој долго го чекав!? Многу ноќи претходно заспивав со помислата на соло искачувањето на Матерхорн, многу години вложив за да дојдам до тоа ниво. Оваа ноќ за чудо заспав мирно. Будење, 3:45 часот, доручек колку да се касне нешто и тргнување. Сеуште е ноќ, поаѓаат доста наврски, единствен сум соло… доаѓам под карпата, вдишувам длабоко и ја пуштам штоперката. Да, имам и временски зацртана цел до врвот и назад за под 8 часа! Се движам во ноќта, ме разденува неколку стотини висински метри погоре, одлично ми оди. Имам чувство на смиреност дури и на најекспонираните секции, со планината сме едно и некоја енергија ми вели дека денес ќе биде наклонета кон мене. Планината е таа истата пирамида од карпи, но нашата психа и игрите во неа се чудо во вакви моменти… за среќа овојпат добро ја играм играта. Веќе сум над бивакот, стасувам и на ‘рамото’ на Матерхорн, уште неколку пострмни секции и остриот снежен гребен: 3 часа 24 минути вели мојот Гармин! ДА, на врвот сум, на металниот крст поставен во раните години на минатиот век, денес значајно обележје на Матерхорн. Голема среќа, но нема време за такво нешто, треба безбедно да се вратам назад. Во планините, а посебно на техничките врвови тоа е потешкиот дел. Но сите имаме денови кога речиси ништо не е тешко, слегувам истовремено брзо и внимателно, уживам. Го гледам местото каде цела ноќ бивакувавме пред три години, одминувам, пак сум пред домот Хорнли и часовникот вели 7 часа 01 минута. Втор Македонец сум што го солирал гребенот “Хорнли“, поставив и најдобро македонско време, а на крајот статистиките не се ни важни: СРЕЌЕН СУМ! Истиот ден се вратив назад во Червинија, ме пречекаа другарите на заслужено пиво. Среќните моменти се ништо ако немаш со кого да ги споделиш.

И додека седам дома и ја пишувам оваа кратка приказна ме обземаат позитивни емоции. Планината е ЧУДО! Понекогаш ме прашуваат што имам јас од сите овие планински авантури низ годините, но немам начин да им објаснам… тоа е оган што засекогаш ќе го имаме во себе, кој гори и во најтешките моменти, тоа е една од малкуте работи во денешниот свет која не се продава и купува со пари. Среќен сум што имав можност да видам и почувствувам многу во планините, а уште повеќе што како наставник по географија имав можност да им пренесам дел од таа енергија на младите. Тркалото се врти и ние со него, одиме напред!


Автор: Александар Кирковски

Сурова убавина – Мери Мирческа

Мери! Запри, па не си на тркa. Да не си го надминала водичот. На секое планинарење истиот муабет, како може да одат волку споро, си викав. Леле, пак ќе одмараат, ова повеќе не се трпи. Неколку години се занимавав со овие проблеми при планинарењето со тие прекрасни луѓе, ама сепак со нетрпение чекав да дојде следниот викенд за повторно да му ја киднам на планина. Колку долга ми се чинеше седмицата. Ех, како ли не одиме барем 5 пати неделно на планинарење. Ах…

Сама во планина?! Па ти си луда! Таму има диви живитни, страшно е! Не смееш да помислиш да одиш сама! Нешто страшно ќе ти се случи таму. Јас немав поим, идеја, претстава дека може и сама да си појдам во планина кога сакам и колку сакам. Моите другарки не се само планинарки, туку и полумаратончиња трчкаа. Ме пријавија и мене, а јас во животот немав никогаш трчано. Ниту пробано да трчам. Истрчав полумаратон од кај 10 часот до 12, потоа се пресоблеков и во 13.30 си појдов на работа. Па убаво и лесно било ова си реков, ама асфалтов ме нервира некако.

На тој маратон здогледав една симпатична пресериозна фаца. Сите пријатели стоевме во круг, а тој сам на страна. Се договаравме да сме почнеле да трчаме заедно ама на планина. “А може ли да се трча и на планина?!” Еј, супер така. Јупи. На трчанката еве го и тој , трча прв, па трча и на угорницата на Козјак. Леле, си помислив, ова можно ли е?! Почнавме да трчаме се почесто заедно со него. И се подолго. Трчавме од Прилеп до Велес, од Прилеп преку Козјак до Црна Река, од Прилеп преку Мукос, Десово, Дупјачани, Трескавец до Прилеп. Абе имало  трки во светов и по 160 км, се трчало и ноќе, нон стоп до финишот. Најпозната некоја светска трка била „UTMB“.

Од тогаш, па се до ден денес, овие зборови не ми дадоа мира во животов. Ноќта проверив на интернет што е тоа и останав цела ноќ да ги гледам видеата на „Youtube“ со снимки од трката. Тренинг. Тренинг. Тренинг наутро, навечер, на сонце, на пекол, на дожд, на грмотевици, во кал, во снег, на ветер. Пред работа, по работа. Не баш секој ден, ама 5-6 пати неделно. „Не бе, ти не си нормална како издржуваш“. „Прибери се дома.“ „Ќе настинеш.“„Ќе добиеш болест некоја“. Бла бла бла…

Трчам. Ноќ е. Прекрасно е. Дојде зора. Прекрасно е. Денот е прекрасен. Дојде ноќта повторно. Уште трчам. Вторава ноќ малку ми е потешко нешто. Што ми е?! Ама убаво е тука на врвов на планинава . Магично. Сами сме јас и планината. Што ако е во странство, непозната планина за мене, ја чувствувам толку блиска и искрена природава. Колку убаво мириса. Колку е убав ветров. Колку се убави небово и ѕвездиве. Трчам. Малку ми мириса на дивеч. Најдобро е да си пуштам музика гласна да не изненадам некоја мечка вака. Мислам дека музикава ќе помогне ни таа да се исплаши, ниту јас. Малку ми е страв па ќе си пеам. Ајде малку погласно да си пеам. Овај патов ретко оден, не е многу разгазен некако. Диво е овде, дивотија. Колку е сурово. Колку е убаво. Колку е неповторлив овој момент, јас, планинава и ноќва сами, се запознаваме, се осознаваме… Немам многу време, морам да брзам. Дојде ден пак. Не јадам повеќе. Не пијам. На секаде гледам мајмунчиња и верверички. Си скокаат. Гледам едни луѓе си седат на тераса и си пијат напитоци. Се смејат. Не, не. Нема такво нешто тука на планина. Халуцинирам. „Здраво“ – им велам. Веќе не ни одам. Закочив. Не телото, душата ме боли. Ме уби сонцево. Здогледувам крави кај што пасат под врв планина. Има таму едно изворче и вирче кај што пијаат вода кравите. Појдов таму, се наведнав, водата кафенка, но вода. Се изнапив. Се изладив. Оживеав. Продолжив. На 150 км конечно здогледувам мила позната фаца. „Ајде“ ми вика. Сакаш да полудиме од грижи. Ајде! Ма каде си ти?! Колку радост ми надојде и среќа ме облеа. Луѓето што ме поддржуваат. Моите мили и драги луѓе.


Автор: Мери Мирческа

Зошто? – Бојан Митановски

„Зошто?“

Како никогаш претходно, овој збор ми е во мислите додека го барам патот нагоре, во ноќ без месечина, на една мазна плоча далеку над моето последно осигурување. Студено е, темно, заглавен сум со врвовите на моите бајли и дерези на четири ситни испакнатини на карпата, времето ми истекува, јас морам да повлечам потег и немам право на грешка.

Зошто, навистина…? Времето полека забавува, тоа ја има таа навика, најспоро е кога најбрзо тече, па човек има време да размисли за се во тие неколку секунди, се што го мачи… Вклучително и контемплацијата на вечната тема – зошто сето ова, побогу?

Претпоследната ноќ од годината е, јас и Саша Грбич сме на северната стена на Вихрен, на Пирин. Парче карпа од 500 метри, „the stuff that dreams are made of“, на една насока која одамна ми беше желба. Далеку стасавме. Јас и Саша. Онаа зима, Јануари 2011-та на Кобилица, нашата прва заедничка тура, запознавањето. Абер немавме од алпинизам. Нит на мене, нити на него на крај памет не ни беше вакво нешто.

На „зошто?“-то се надоврзува и едно „како“? Саша е сега доле, на сидриште, сигурен, телефонот му е фул, со сите ОНИЕ броеви, јак е, може да издржи дури и ваква ноќ на отворено, бивак вреќата е кај него, доволна храна исто така. Тоа ме смирува. Малку ми е чуден, онака облечен во сите слоеви, оној звер кој качува ноќе во сред зима на 3800 метри во поларче. Јас пак, како во транс… не чуствувам ништо, ама гледајки го, ценам дека, веројатно навистина е студено.

Фрлам поглед над мене, плочата се стеснува во мал превисен жлебест скок, над него не гледам ништо. Планот е: да стасам до таму, жлебот ќе прими бајла, а ако прими бајла, тогаш ќе може  и осигурување некакво. За понатаму ќе видиме… Треба само да тргнам.

Трае сето ова, еве веќе неколку часа, и овој момент не е овој момент, туку којзнае кој по ред ваков во овие три должини, но е првиот во кој се фаќам себеси како се прашувам. Зошто, зошто, зошто…? Секој во оваа работа има некое свое зошто. Неретко одговорот лежи во потребата да се напои секогаш жедното его. Познавам лично такви луѓе. Таму „доле“ за нив чуствувам некоја мешавина од бес и презир, но овде „горе“, освен сожалување ништо друго. Кое е моето зошто…?

Со десната бајла барам фаќалиште погоре… има нешто, но не е тоа тоа, а баш таа ќе ми треба за да ја заглавам во пукнатината погоре. Внимателно ја враќам, пазејќи при тоа да го задржам овој деликатен баланс. Деликатен баланс… па зарем не е се така во животот…? Ја сум всушност во една сосем природна, секојдневна ситуација.

Времето додатно успорува, како да минува цела вечност помеѓу две отчукувања на моето срце. Колку ли само ја посакував насокава! Ги нема тие зборови кои можат да опишат колку ми требаше ова качување. Грипосан? Нема проблем. Сува карпа? Ако, мора и тоа да се тренира. Под стена, нешто сосема поинакво, карпа полна со неконсолидиран снег. Супер. Уште поголем предизвик. Кога нешто навистина сакаш, секоја тешкотија на патот ти е предизвик и инспирација, не оставајќи при тоа ни најмал простор за оправдување. Но зошто токму ова? Што му фали на скијањето? На бициклизмот? На трчањето? На спортското качување, на крајот на краиштата? Зошто мора да е ладно, да е темно, да е непознато и тешко, со 5 kN чокче некои десетина метра под тебе, наместо болт на пет?

Војтек Куртика и Дилан Томас имаат свој одговор на ова прашање. Секогаш трезен алпинист и вечно пијан поет со ист, свој, поглед на светот. Поетот е мртов, алпинистот преживеа. Нормално, поезијата е најекстремната од сите човечки активности. Ништо друго нема толку големи животи однесено, дури ни војната. Но тоа е нивната вистина, нивниот одговор, а мојот?

Ја читам карпата уште една. Креирам движење во себе. Мислам дека имам можно решение. Левата бајла овојпат. Нежно. Има нешто, не е сјајно, ама држи. Подобро да држи. И тука времето конечно запира.

Поаѓам. Ја оптеретувам левата бајла. Целата моја тежина е сега на таа една единствена точка, тие неколку милиметри меѓу мене и вистината. Едно сме. Потполна тишина и мир. Па гледам кон се што се случува во мојот живот, но сега е сосем јасно и бистро. И низ ист олук ги пуштам заедно, рака под рака: доброто и злото, љубовта и омразата, радоста и тагата, здравјето и болеста, имањето и немањето, добитокот и губитокот, пријателот и непријателот, успехот и неуспехот, похвалата и покудата. И се она измеѓу сите нив. Така изгледа слободата. Така изгледал животот пред “јаболкото”. Така изгледа и смртта. Сега, за мене барем, тоа се тешко изброени моменти, неколку пати во годината. Но тоа е сосем доволно. Со секој нов останува и сеќавањето на него, можноста да го повикаш во себе повторно и повторно. И да најдеш сигурно засолниште секогаш кога ќе посакаш, од каде јасно се гледа баналноста на она што го нарекуваш „мојот живот“ со се во него: родителите, децата кариерата, пријателите, домот, кредитите… целата таа илузија.

Пар движења, се е по планот, бајлата заглавена во пукнатината на жлебот, куката в рака, кога она… клин! Брзо се прикопчувам. Сигурен сум. Тек сега приметувам колку сум се „напумпал“. Времето повторно нормално си тече. Нагоре е веќе полесно. Наскоро ќе излеземе од насоката, ќе се спуштиме во сигурноста на домот, ќе јадеме, пиеме и спиеме. Утре ќе станеме, донекаде ќе се посереме на се ставајќи слики на Фејсбук, на Инстаграм… Ќе ја гушнеме повторно илузијата. Но, со секое враќање, се помалку и помалку. Се подалеку и подалеку од неа. Се до оној ден, кога оној момент, оној дел од секундата, ќе стане вечност.

Ете затоа!!!


Автор: Бојан Митановски

© 2019 Beyondtheresults

Beyond the results – The human side of the story

Почитувани читатели, на наше огромно задоволство ви ја претставуваме новата платформа за спортисти, чија што цел е да го претстави човекот што стои позади резултатите. Нашата идеја е да креираме простор каде што атлетите ќе можат слободно да ја раскажат својата приказна за тоа каде наоѓаат мотивација, како се справувааат со секојдневните предизвици, како ги пребродуваат кризите и како спортот влијаел на нивната личност.

Тука ќе прочитате за вечната потрага по одговорот на најфилозовското прашање „ЗОШТО?“, за тоа како еден истрчан полумаратон може да биде мотивација да се стане Irongirl, како дисциплината во тренажниот процес ќе ја претвориш во начин на живеење и уште многу други инспиративни приказни, од луѓе што решиле да се предизвикаат себе си и сопствените можности. Токму поради овие причини, сметаме дека ваквите стории заслужуваат да го добијат своето место во етерот.

Охрабрете се и споделете ја вашата приказна со нас!!!


© 2019 Beyondtheresults