Проектот „7 summits“- Илина Арсова

Три недели по враќањето од студениот Антарктик, веќе нестрпливо размислувам и планирам за следна цел и дестинација. Веројатно споменот на неизмерна среќа која ја доживувам секојпат на висина, во опкружување на пејзаж од кој запира здивот, е она што постојано ме тера да го правам ова дотолку што сите останати животни работи, навики и потреби се помалку битни и второстепени. Многумина ми велат „Ајде сега доста е“, „Одмори малку“, „Ги искачи сите планини“ и т.н., но сега е моментот на најголема мотивација што треба да се искористи ако сакаме да се надградуваме. Сега е моментот кога човек може да напредне наспроти рекреативното одржување на исто ниво со години. Среќна сум со постигнатото, што конечно заокружив една мисија која ми била предизвик веќе десетина години, но мислам дека можам да постигнам повеќе во поглед на сопствените можности. 

Сепак реалноста  е малку поинаква. По враќањето од искачувањето на врвот Винсон, како и после секоја поголема планина, веднаш ме навасаа болките во колена со кои си имам мака години наназад. Имам пад на слухот и зуење во ушите кое по секоја експедиција се зголемува. Тоа е нешто како расипан фрижидер кој постојано и без престан ви бучи во ушите. Условите на кои го изложуваме нашето тело, со денови и ноќи на студ, ветер и редок воздух, полека но сигурно се одразуваат врз општата здравствена состојба. Тоа е сметка која доаѓа со камата после повеќе од две децении (и повеќе од пола живот) посветен на авантуристичките и екстремни спортови. Свесна сум дека треба време за опоравок, а потоа од ново спремање за што и да следи. Трпението игра огромна улога и е многукратно решение.   

Овие ситуации не се добредојдени во процесот на себе – мотивација. Излегувам на јавни средби, со мојата приказна успевам да инспирирам и мотивирам многубројна публика, додека потоа поминувам низ сешто за да себеси се мотивирам и да се вратам во колосек. Веќе трета година не можам да скијам, а богами ни да одам без потребните инекции и нтервенции. Докторот беше скептичен и дали дотука ќе можам да истраам и да ја комплетирам мисијата за 7-те врвови. 

Но, веќе сме големи и размислуваме по рационално (барем понекојпат). Како да најдеме најбезболно решение за да постигнеме резултат, а притоа да заштедиме енергија и најбитно да ја подобриме физичката кондиција и состојбата на телото. Кога сфатив дека на колената повеќе им прија пливање и точак, целосно ја искористив својата позиција во Охрид и предизвикот за тренинг го насочив кон триатлонот кој секоја година се случува токму во Охрид. Тоа беше добар момент за мене да најдам мотив и да тренирам во деновите кога сум презафатена со работа. Толку се вљубив во новиот спорт што продолжив да тренирам и по завршување на триатлонот. Го избегнував трчањето, а се задржав на останатите две дисциплини. Тоа верувам до некаде ми помогна за да закрепнам и да го вратам фокусот кон „7 врвови“. Пливачката сезона наменски ја продолжив, верувајќи дека студената вода ќе ми помогне подобро да го поддржам студот кој ме очекува на Антарктикот. Во 2019 та пливав некаде од Март до Ноември, со тоа што во постудените месеци не се задржував предолго во вода. Во редовните летни месеци гледав да пливам барем по 2 км во денот. Внимавав на исхраната и одев на вежби за дишење, со мојата учителка од „Арт оф Ливинг“. Есента веќе многу подобро се чувствував и заминав на подготовки во Италија каде работев како волонтер, качував и планинарев. Знаев дека сум подготвена за да заминам на Анатрктикот сепак остана мала доза на неизвеснот од акумулираниот страв од студот, бидејќи ми требаа речиси три години да се опоравам од смрзнатините добиени на Аљаска во 2016-та година. Сето тоа исчезна кога со рускиот Иљушн слетавме на поларното копно. Веднаш се вљубив во новото сценарио и сите сомнежи исчезнаа. 

Велат дека Антарктикот е еден вид снежна пустина. Тоа е и најсувиот континент со многу мала влажност и количество на врнежи. Но, оваа година ги почувствувавме климатските промени. Заврна многу снег што предизвика и огромни лавини. Постоеше можност експедицијата вондредно да заврши без успех, заради голема опасност од лавини. Врвот Винсон технички не е многу сложен, но е доста оддалечен и суров заради својата изолираност.  И покрај тоа што Винсон го нарекуваат помалото братче на Денали, од претходно си имав научено дека не смеам да потценам ниту една планина, така и овојпат и пристапив со голема почит. Бевме мал тим од вкупно шест души. Секој учествува во транспорт на опремата, храната, шаторите и кујнската опрема. Дел од теретот е распределен во ранци, а дел влечеме на санки. За разлика од Хималаите или Андите, овдека немаме помош од носачи и целата опрема ја транспортираме сами. Навикната сум да носам товар бидејќи уште од мала го правам тоа. Кога имав 14 години со сестра ми се тркавме на Водно. Татко ми еден ден ни стави по 7-8 големи камења во ранецот и ни рече: „Ај сега да видам како ќе трчате“. Тоа ми стана навика и почнав да го носам ранецот полн со камења секој ден кога одев на Водно. Грешката што ја направивме бидејќи тогаш не знаевме, е дека подобро ќе беше само нагоре да тренирав со терет, а надолу да одев со празен ранец. Барем тоа коленава ми го велат денес.  

Искачувањето на највисоките врвови на сите 7 континенти се смета за светски високогорски предизвик. Од аспект на високогорско достигнување и во рамки на овој проект постои натпревар и тоа: кој бил најмлад, кој најстар, кој најбрзо ги искачил и т.н. А, според мене најголемо достигнување имаат оние  десетина луѓе, кои се искачиле без користење на додатен кислород на Монт Еверест.

Мојата приказна за 7-те врвови е малку поинаква бидејќи како еден ликовен уметник во секој еден од тие врвови јас наоѓав инспирација да создавам и творам, а потоа и да споделам разни креативни проекти кои непрестано извираа од мене. Таму некаде меѓу врвовите се роди идејата за хостелчето „IKAR Hut“ во кое денес живеам и со голема љубов споделувам дел од моите искуства, таму добивав енергија за кога ќе се вратам да се расправам со властите и да го поддржувам еколошкиот активизам за зачувување на Охридско. А секако дека таму некаде, односно  токму по симнувањето од Чимборацо, се роди и идејата за документарниот серијал Herstory.pro, мојот последен проект посветен на жените во спортот. Како спортско достигнување среќна сум што половина од овие врвови успеав да ги реализирам во своја организација и без водич, што е многу почист пристап во планинарењето.   

Оваа мисија траеше нешто подолго време од предвиденото и токму затоа беше вистински предизвик да се истрае до крајот. Имено Аконкагва ја искачив соло, во 2011-та година, кога сеуште не размислував дека еден ден ќе ги качам сите 7. Истата година со партнерот Илија го искачивме Ама Даблам, за мене една од најубавите планини во светот. Тоа беше можеби и првиот крстопат дали ќе го одберам патот на 7-те континенти или пак ќе се насочам кон искачување на по технички врвови кои особено ме привлекуваа (Матерхорн 2010, Ама Даблам 2011 и повеќе долги насоки во Казахстан и Азија во 2009). Таа желба сеуште тлее и истата потреба ја задоволувам со редовно тренирање и качување карпи дома и во околните земји. Качував спортски насоки секаде каде што можев, но качував и долги, класични алпинистички насоки на Матка, Демир Капија и на Доломити. Во 2012-та година организирав мала група на Килиманџаро (во чест на мојата мајка која беше доктор на нашиот тим), истовремено се борев да ги обезбедам потребните средства за искачувањето на Монт Еверест кој дотогаш беше и главната цел. Монт Еверест конечно се случи во 2013-та година и тоа беше прекрасно чувство, достигнување на еден сон, национален успех и себенадминување. Се вљубив во височините каде се чувствував сосема комотно. Но веднаш по искачувањето се родија нови цели, а една од нив беше и да ги завршам  7 те врвови бидејќи веќе бев речиси на „пола пат“. Така продолжив по патот на 7-те континенти, во 2014-та следеше Елбрус, каде повторно заминав сосема сама и како новитет за македонското високогорско скијање се спуштив на скии во телемарк стил. Во 2015 – та со мојот другар Филип Василески заминавме на подготовки на Хималаите и самостојно во алпски стил го искачивме врвот Мера од 6476 м. каде јас повторно се искачив и спуштив во телемарк стил и со тоа го поместив личниот рекорд во високогорско скијање. Ова беше всушност и подготовка за Денали, што следеше во 2016 та година. Во иста комбинација со Филип, јас на скии (до 5000 м), потоа заедно во наврска, во сурови услови успеавме да го качиме врвот од 6195 м, како највисок на северно американскиот континент. Можам да го издвојам Денали како еден од потешките, особено заради тоа што бевме во самостојна режија и без никаква логистичка поддршка освен нашиот пријател метеролог кој постојано не снабдуваше со добра прогноза преку пораки на сателитскиот телефон. Денали е и единствениот врв во низата од 7, кој го искачив од втор пат после обидот со Надир и Иле во 2012 кога достигнавме висина од околу 5100м. 

2017 и 2018 година излегов од континуитет со 7-те врвови најмногу заради немањето на средства за последните два кои беа и финансиски нај предизвикувачки. Тие години тренирав на други планини кои можев да си ги дозволам во сопствениот буџет. Искачив уште неколку 6000-ки во Перу и Еквадор каде работев како волонтер, но и се насочив кон мојата друга љубов, спортското качување и се трудев да ја подобрам техниката и нивото на карпата. 

Конечно во текот на 2018 година, Агенцијата за Млади и спорт ги препозна напорите на Федерацијата за планинарски спортови како и моите лични заложби кон проектот 7 врвови, и одлучи да не поддржи. Така, крајот на 2018 година заминав во Западна Папуа, и точно на почетокот на 2019 година го искачив врвот Пунџак Џаја, 4884 метри, највисок врв на Австралија и Океанија.  Благодарение на поддршката од АМС, ФПСМ, мојот клуб Трансверзалец, Спортско качувачката федерација, но и многу други анонимни спонзори, 2019-та година, започна и заврши со добри вести од планините и конечно нашата земја доби свој прв женски претставник на 7-те врвови на сите континенти. А сега да качиме нешто за душа, или евентуално да го препливаме Охридско… Како и да е сонувајте и патувајте, животот е авантура!


Автор: Илина Арсова

logo-beyond-the-results

Мемоари од Солунска – Дејан Крле

Climbing is a mental game. Your attitude and emotions act as allies or enemies when attempting a difficult route at the edge of your ability. The best climbers aren’t necessarily the fittest or the most skilled. Instead, elite climbers share a passion for climbing combined with the ability to exert their will and to pay attention to both internal and external conditions – Mark Twight

Воден од оваа мисла со големо задоволство ја прифатив поканата од Никола Андоноски повторно да ги посетиме Нежиловите спили на Солунска глава. Овојпат, за разлика од минатиот кога ја прелетавме Абзел линијата 2007, очекував дека ќе го качуваме Воскресението, со преспивање во Чеплес и ран старт низ изворите на Бабуна. Но, поради моите работни обврски, од Скопје тргнавме доцна после 20 часот и попатно се договоривме дека денот на независноста ќе го поминеме како прилега – независни од сите удобоности на планинарскиот живот. Моето мечтаење за качување во чист алпски стил конечно ќе се оствари!

Во Нежилово пристигнавме минути пред полноќ, небрзајќи, уживајќи во возењето и прекрасното кафе на бензиска во Велес, пропратено со исцрпни разговори за подемите на македонскиот алпинизам. Опремата за кусо време ја сортиравме и распределивме, го контактиравме Зоран Мајсторски кој со Маја Мухиќ веќе беа пристигнати во Чеплес и кроце тргнавме кон изворите на Бабуна. Времето поминуваше навистина бавно но забавно во детална анализа на сите производители на качувачка опрема и облека и нивните најдобри дела. 

Веќе во два часот по полноќ стигнавме на изворите кои беа повлечени низводно над водопадот: не фаќа мала криза за спиење (јас бев спиел само 3 часа претходната ноќ), правиме кафе и поткаснуваме – и тогаш ја кревам главата угоре – и магија се случува.

Глуво доба, црна темница, камена река, букова шума, опколени од надвиснатите карпи на кањонот, а над нив црните контури од борови и елки создаваат рамка во која трепераат милијарди светли точки на небото. Вонземски!

Со тоа уметничко дело над нас продолжуваме низ кањонот каде што сите скокови ги солираме со ранците и сета опрема на грб (четворка беше најтешкиот), освен најголемиот превисен и висок дваесетина метра кој го заобиколуваме низ шумата. Не раздени околу пет и пол со тоа што сонцето најќејфски и полека почнувајќи од источниот кон нејзиниот јужен дел, метар по метар, скоро цел час ја боеше темно-сината карпа со златно-бела боја.

Камената река ја оставивме зад себе и по еден многу стрмен тревнасто-карпест терен се качивме погоре кон местото каде што нашиот и Маино-Зокиниот пат се разидуваа. Прилегнавме на издигнатото сонце, во полу-сон го прегледавме детално кулоарот кој за некој час требаше да го искачиме. И само што бевме задремале, чекајќи ги Зоки и Маја да се појават – кои на моменти ги потслушнувавме како движат низ кањонот, одеднаш не разбудија неколку камени лавини отспротива во спилите. Слушаш течат камења но не можеш да ги видиш – кога одеднаш здогледавме една голема дива коза како се спушта по карпата: застана и гледа кон нас. Претпоставувам најверојатно не очекуваше никого да сретне ова утро, особено не човек, и со чудење си замина бркајќи си ја својата работа.

Пристигнувањето на мојот инструктор, му влеја дополнителна самодоверба и сигурност на мојот успан ум, и по краткото отпоздравување тргнавме кон почетокот на насоката. Го следевме белиот траг низ карпата создаден од истек на дождовница и ситни камења – карпата тука е релативно компактна, мазна и посеана со бела прашина од иситнетиот варовник, но добро трие. Иако во овој дел се вковани 14 алпинистички клинови, ние качувавме симул соло за 50тина минути, штедејќи го времето иако го имавме доволно.  Фррррр! Еден камен прелета надолу покрај нашите кациги! Фррррр! Уште еден го слушаш дека доаѓа!

Само што го поставивме првото сидриште на алпинистичките клинови, Нежиловите спили ни посакаа добредојде, едно пријателско предупредување за тоа што не чека погоре – во срцето на спилите. Никола, кој водеше осум од десетте цуга на ЦСК тргна в десно од сидриштето во првиот посериозен дел – кратка деликатност каде што фаќалиштата се мазни а клучното место по мене е едно стојалиште во кое го собира само големиот прст од десната нога и во кое упорно одбиваше да пенетрира мојата апроуч патика. Почетокот на вториот цуг пречи преку еден сипар и се влегува во лесен но раздробен дел преку која се доаѓа до третото сидриште сместено во едно мало кулоарче. И таму ново изненадување – Никола само што тргна и еден блок за кој се фати се скрши право кон мене. Мирисот на согорени минерали од распарчениот камен се измеша со загриженоста од ронливоста на теренот над нас. Голтка вода за да сето тоа го проголтам полесно.

Дополнителен немир ми создаваше и звукот од повеќекратниот прелет на јатото црни птици на кои им дојдовме на визита, а чиј дом беше отспротива во големата пештера со облик на срце. И така, цупкајќи си на неудобно сидриште, те лева нога погоре те десната малку полево – место не ме фаќаше – почнав да се чудам во себе зошто Никола толку многу пцуе и гласно се нервира веќе петнаесетина минути. Од минута во минута, помалку и помалку го дослушнувам но чувствувам дека има сериозни проблеми. Ослободи јажеее!!! Ослободувам јаже и го слушам како ми се дере со силен трепет во гласот: Дејан, шо че прајш прај, облакај пењачици и тргај највнимателно!

И тргнувам нагоре по кршлив терен по десниот крај на кулоарчето, газам како по јајца, и наидувам на мало каминче во кое едвај ми го собра газот, а не па стомакот со се ранецот на грб. Малку се подиздадов нанадвор в превис и чисто го поминав. Тоа малку ме подигна психички. И кога одеднаш го здогледав јажето како лази по еден благопревисен екстремно ронлив терен – на ништо друго не помислив освен тоа дека ова мора да е очекуваниот клуч на насоката. Го барам патот на Никола ни вертикалниот крш – секаде може да поминал – си велам интуицијата нека ме води. Ментално се подготвив и тргнав, полека, смирено и сигурно – но каква безбедност можеш да очекуваш од терен во кој секој камен што ќе го фатиш ти се вади како фиока? Рака по рака нога по нога искачив десетина метра – земам здив, се проверувам – спокоен сум, трезен, свесен, концентриран – нозете и рацете ми се најодморени, повторувам повеќе пати – физички добро се држам и стојам – продолжувам. Текот на качувањето ме внесе во еден вертикален жлеб исполнет со земја и треви – не смеам по лизгавово ми прелетува мислата – па се враќам влево нагоре преку тоа кршливото и само што искачив неколку метра – влегов во превис, изгубив рамнотежа и паднав 2 метра – само што си реков дека нема лесен начин во алпинизмот кога онака висејќи забележав една прекрасна линија над мене која ми изгледаше најпримамлива за моите качувачки способности.

Се вратив на карпата и охрабрен од падот продолжив да качувам, и тогаш кога гласот на Никола стануваше се поблизок, забележав дека во сите тие триесетина метра јака шестка, ненормалниов заковал за себе само еден единствен клин кој немаше ни да издржи едно гомце од птиците кои постојано надлетуваа додека качувавме. Покрај адреналинот кој максимално ме пукаше во целиот мозок пронајдов неколку незафатени мозочни синапси за да му се налутам поради тоа бидејќи во тој момент сватив поради што извираше сето негово пцуење. Трите метра до клинот, технички ми изгледаа невозможни, тргнав лево во диагонала под него па траверсирав в десно и со помош на затегнатото јаже и два удара со чеканот го извадив проклетиот клин (во тој момент повеќе сакав да поверувам во супериорните отковувачки способности на мојот нов алпинистички чекан отколку во слабоста на обезбедувањето). Стигнав на сидриште, се разбира Никола беше видно вознемирен не толку поради себе колку поради мене и моето (не)искуство на ваков терен, но јас го уверив дека ментално бев подготвен за вакво нешто.

Направивме мала пауза за да го разгледаме теренот пред нас. Никола касна малку од бурекот кој го носеше в ранец, колку да се смири – за да си дојде на себе.  Се наоѓавме отспротива големата пештера каде што ЦСК и Воскресение се раздвојуваат. Упорно не можевме да ги здогледаме двата бели камени блокови кои требаа да ни го откријат траверсот што водеше кон петтото сидриште, па Никола тргна угоре по Воскресение. Но се вративме на оригиналната идеја откако пристигнав и јас на една полица над која беа вковани два клинови на Зоран Мајсторски, и од каде што се гледаа тие блокови. Се симнав назад до четвртото сидриште, одново заковав клинови и Никола продолжи по траверсот. Тоа всушност беше најинтересниот дел од насоката оти одиш хоризонтално, газиш на едни израснати треви под кои камењата се ронат и едвај те задржуваат а фаќалиштата ги нема никаде – само една мазна плоча која всушност е и причината што траверсираш и која ти служи само како потпирач.

Тука ми се случи и вториот пад, каде што единственото место за држење/стоење беше една надвисната тревичка. Стапнувам со десното стапало на неа, а таа се клати не ме додржува, си велам набрзина ќе го искористам безтежинскиот момент – ќе ги заменам нозете и ќе се фрлам кон едни издадени блокови. Но, во таа блиц секунда, одеднаш сета земја во која се всадила тревичката ми се најде на лицето и во устата и сватив дека паѓам. Како што паѓав четири метра во превис се извртев и плеснав со ранецот во карпа и онака висејќи и треперејќи ми се отвори прекрасниот поглед кон Пелагонија. Се смирив неколку секунди, свикав дека сум добар повеќе пати и се вратив нагоре на траверсот и стигнав на петтото сидриште.

Подоцна-погоре свативме дека траверсот можеше да се избегне со тоа што од четвртото сидриште се продолжува нагоре по Воскресение и наместо в лево како што те носи насоката по кулоарот, продолжуваш нагоре уште дваесетина метра по ронлив терен и стигнуваш до една тревеста рампа која те спушта до петтото сидриште. Односно излегуваш над големата плоча која ние ја траверсиравме по нејзината основа. Оттаму продолживме по дијагонала по едно плоча со микро фаќалишта со што насоката не врати во оригиналниот централен солунски кулоар. Тогаш и заклучивме дека Никола направил нова варијанта на насоката т.е. ја увидовме нашата грешка при ориентацијата – поради комплексноста и ронливоста на теренот сметаме дека тој (клучен) дел беше со тежина 6+ по УИАА. Следните две должини на јаже се поминуваат низ кулоарот – терен нешто постабилен од претходниот.

Тука се наоѓа и друга вертикална пештера која се поминува расчекорен над нејзиниот отвор и каде што навистина доживеав несекојдневен страв. Цело време ги имав под контрола моите движења (има мали полички по рабовите на отворот каде што газиш како на скалички) но стравот од пад во непознатото во темнината беше преголем – искрено малку пуштив водичка. Седмото јаже и осмото јаже се поминуваат брзо низ главниот кулоар – во лесен жлебест терен исполнет со ситнеж од раздробените камења што се слеваат од големиот амфитеатар (низ кој поминува осмиот цуг). Тука многу внимателно водев бидејќи секое камче и камен кој ненамерно повеќе го нагазнував се тркалаше надолу директно кон Никола, а теренот е таков да немаш каде да се засолниш.

Во амфитеатарот се продолжува во десно по еден жлеб, низ кој по дваесетина метра се стигнува до претпоследното сидриште во насоката. Последниот цуг, иако јака четворка (можеби и детали петка) е најопасниот дел од ЦСК според мене, како поради неговата мината „тенденција да кине јажиња“ така и поради екстремната ронливост. Всушност, се качува не толку тешко – по еден од излезните жлебови – мешавина од лабави камења и тревнаста подлога – каде што си расчеречен постојано де со рацете де со нозете поради побезбедно движење. А особено поради безбедност на вториот качувач, кој мора постојано да биде на штрек зашто жлебот не е праволиниски и комуникацијата е отежната. На крај на последниот сантиметар од шеесетметарското јаже (јас од сидриштето се поткачив уште три метра) се наоѓаат двата експанзиони клина на самиот раб од карпата.

Презадоволни од постигнатото, се упативме кон домот Чеплес каде што малку каснавме и се одморивме половина час па продолживме по патот кон Нежилово и назад возење до Скопје. Точно 24 часа најќејфски и со големо уживање потрошивме за оваа авантура. Насоката ЦСК (варијанта) во должина од 450-500метра, шест плус по УИАА, со средна оценка петка, ронливоста на места голема, први ја искачиле В. Боцевски и неговите другари. Ние ја качувавме слободно 7 часа, не сметајќи ги 50тината минути солирање до првото сидриште, од 9:30 изутрината до 16:30 попладнето, во идеални временски услови, температура од околу 19-21 степен, со нежен ветер, претежно во сенка (некаде поради конфигурацијата на теренот а некаде поради облаците кои се појавија околу пладне накратко). Одмори практично и не правевме туку цела насока ја качивме во еден здив.

ЦСК е прекрасна насока за созревањето на еден алпинист, оставен целосно на своите способности, во принцип е лесна за ориентација но единствено треба да се внимава на ронливоста во поголемиот дел од истата (ова секако зависи од многу фактори, не секогаш се повторуваат истите услови). Пресреќен бев што успеавме да ја искачиме во чист алпски стил. Одбрав да ја споделам оваа животна епизода бидејќи предизвикот од планината, искуството од страв од непознато, приликата да ги поместам личните психофизички граници – силно влијаеја да ме обликуваат во она што сум денес. Сонот да качувам насекаде во Нежиловите спили стана реалност која и до ден-денес е обвиена со магична прашина во моите сеќавања. Тоа е мистично место вгнездено во срцето на нашата држава, недопрено од секаква цивилизација, неизгнасено од простота и суети, место каде што личните проблеми се неважни – место кое те открива до коска – до срж. Место кое е дел од моето срце.


Автор: Дејан Крле

Зошто? – Бојан Митановски

„Зошто?“

Како никогаш претходно, овој збор ми е во мислите додека го барам патот нагоре, во ноќ без месечина, на една мазна плоча далеку над моето последно осигурување. Студено е, темно, заглавен сум со врвовите на моите бајли и дерези на четири ситни испакнатини на карпата, времето ми истекува, јас морам да повлечам потег и немам право на грешка.

Зошто, навистина…? Времето полека забавува, тоа ја има таа навика, најспоро е кога најбрзо тече, па човек има време да размисли за се во тие неколку секунди, се што го мачи… Вклучително и контемплацијата на вечната тема – зошто сето ова, побогу?

Претпоследната ноќ од годината е, јас и Саша Грбич сме на северната стена на Вихрен, на Пирин. Парче карпа од 500 метри, „the stuff that dreams are made of“, на една насока која одамна ми беше желба. Далеку стасавме. Јас и Саша. Онаа зима, Јануари 2011-та на Кобилица, нашата прва заедничка тура, запознавањето. Абер немавме од алпинизам. Нит на мене, нити на него на крај памет не ни беше вакво нешто.

На „зошто?“-то се надоврзува и едно „како“? Саша е сега доле, на сидриште, сигурен, телефонот му е фул, со сите ОНИЕ броеви, јак е, може да издржи дури и ваква ноќ на отворено, бивак вреќата е кај него, доволна храна исто така. Тоа ме смирува. Малку ми е чуден, онака облечен во сите слоеви, оној звер кој качува ноќе во сред зима на 3800 метри во поларче. Јас пак, како во транс… не чуствувам ништо, ама гледајки го, ценам дека, веројатно навистина е студено.

Фрлам поглед над мене, плочата се стеснува во мал превисен жлебест скок, над него не гледам ништо. Планот е: да стасам до таму, жлебот ќе прими бајла, а ако прими бајла, тогаш ќе може  и осигурување некакво. За понатаму ќе видиме… Треба само да тргнам.

Трае сето ова, еве веќе неколку часа, и овој момент не е овој момент, туку којзнае кој по ред ваков во овие три должини, но е првиот во кој се фаќам себеси како се прашувам. Зошто, зошто, зошто…? Секој во оваа работа има некое свое зошто. Неретко одговорот лежи во потребата да се напои секогаш жедното его. Познавам лично такви луѓе. Таму „доле“ за нив чуствувам некоја мешавина од бес и презир, но овде „горе“, освен сожалување ништо друго. Кое е моето зошто…?

Со десната бајла барам фаќалиште погоре… има нешто, но не е тоа тоа, а баш таа ќе ми треба за да ја заглавам во пукнатината погоре. Внимателно ја враќам, пазејќи при тоа да го задржам овој деликатен баланс. Деликатен баланс… па зарем не е се така во животот…? Ја сум всушност во една сосем природна, секојдневна ситуација.

Времето додатно успорува, како да минува цела вечност помеѓу две отчукувања на моето срце. Колку ли само ја посакував насокава! Ги нема тие зборови кои можат да опишат колку ми требаше ова качување. Грипосан? Нема проблем. Сува карпа? Ако, мора и тоа да се тренира. Под стена, нешто сосема поинакво, карпа полна со неконсолидиран снег. Супер. Уште поголем предизвик. Кога нешто навистина сакаш, секоја тешкотија на патот ти е предизвик и инспирација, не оставајќи при тоа ни најмал простор за оправдување. Но зошто токму ова? Што му фали на скијањето? На бициклизмот? На трчањето? На спортското качување, на крајот на краиштата? Зошто мора да е ладно, да е темно, да е непознато и тешко, со 5 kN чокче некои десетина метра под тебе, наместо болт на пет?

Војтек Куртика и Дилан Томас имаат свој одговор на ова прашање. Секогаш трезен алпинист и вечно пијан поет со ист, свој, поглед на светот. Поетот е мртов, алпинистот преживеа. Нормално, поезијата е најекстремната од сите човечки активности. Ништо друго нема толку големи животи однесено, дури ни војната. Но тоа е нивната вистина, нивниот одговор, а мојот?

Ја читам карпата уште една. Креирам движење во себе. Мислам дека имам можно решение. Левата бајла овојпат. Нежно. Има нешто, не е сјајно, ама држи. Подобро да држи. И тука времето конечно запира.

Поаѓам. Ја оптеретувам левата бајла. Целата моја тежина е сега на таа една единствена точка, тие неколку милиметри меѓу мене и вистината. Едно сме. Потполна тишина и мир. Па гледам кон се што се случува во мојот живот, но сега е сосем јасно и бистро. И низ ист олук ги пуштам заедно, рака под рака: доброто и злото, љубовта и омразата, радоста и тагата, здравјето и болеста, имањето и немањето, добитокот и губитокот, пријателот и непријателот, успехот и неуспехот, похвалата и покудата. И се она измеѓу сите нив. Така изгледа слободата. Така изгледал животот пред “јаболкото”. Така изгледа и смртта. Сега, за мене барем, тоа се тешко изброени моменти, неколку пати во годината. Но тоа е сосем доволно. Со секој нов останува и сеќавањето на него, можноста да го повикаш во себе повторно и повторно. И да најдеш сигурно засолниште секогаш кога ќе посакаш, од каде јасно се гледа баналноста на она што го нарекуваш „мојот живот“ со се во него: родителите, децата кариерата, пријателите, домот, кредитите… целата таа илузија.

Пар движења, се е по планот, бајлата заглавена во пукнатината на жлебот, куката в рака, кога она… клин! Брзо се прикопчувам. Сигурен сум. Тек сега приметувам колку сум се „напумпал“. Времето повторно нормално си тече. Нагоре е веќе полесно. Наскоро ќе излеземе од насоката, ќе се спуштиме во сигурноста на домот, ќе јадеме, пиеме и спиеме. Утре ќе станеме, донекаде ќе се посереме на се ставајќи слики на Фејсбук, на Инстаграм… Ќе ја гушнеме повторно илузијата. Но, со секое враќање, се помалку и помалку. Се подалеку и подалеку од неа. Се до оној ден, кога оној момент, оној дел од секундата, ќе стане вечност.

Ете затоа!!!


Автор: Бојан Митановски

© 2019 Beyondtheresults